8 dấu hiệu cảnh báo đột quỵ cần nhận biết càng sớm càng tốt

Đột quỵ (tai biến mạch máu não) là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn tật trên thế giới. Điều đáng lo ngại là đột quỵ có thể xảy ra rất đột ngột và diễn tiến nhanh chóng. Tuy nhiên, nếu nhận biết sớm các dấu hiệu đột quỵ và đưa người bệnh đến cơ sở y tế kịp thời, khả năng điều trị thành công sẽ cao hơn và nguy cơ để lại di chứng cũng giảm đáng kể.

Trong bài viết này, bạn sẽ tìm hiểu những dấu hiệu cảnh báo thường gặp, cách xử trí ban đầu và các biện pháp giúp phòng ngừa đột quỵ hiệu quả.

Đột quỵ là gì?

Đột quỵ xảy ra khi nguồn cung cấp máu lên não bị gián đoạn hoặc một mạch máu trong não bị vỡ, khiến các tế bào não thiếu oxy và tổn thương nhanh chóng.

Có hai dạng đột quỵ chính:

Đột quỵ thiếu máu não (nhồi máu não): Do mạch máu bị tắc nghẽn, chiếm khoảng 80–85% các trường hợp.
Đột quỵ xuất huyết não: Do mạch máu bị vỡ gây chảy máu trong não.

Cả hai tình trạng đều cần được cấp cứu khẩn cấp.

Những ai có nguy cơ cao bị đột quỵ?

Các yếu tố nguy cơ bao gồm:

Tăng huyết áp.
Đái tháo đường.
Rối loạn mỡ máu.
Hút thuốc lá.
Béo phì.
Ít vận động.
Bệnh tim mạch.
Rung nhĩ.
Uống nhiều rượu bia.
Tuổi cao.
Tiền sử gia đình có người bị đột quỵ.

8 dấu hiệu cảnh báo đột quỵ

1. Méo miệng hoặc lệch mặt

Một bên mặt bị xệ xuống hoặc mất cân đối là dấu hiệu điển hình của đột quỵ.

Bạn có thể yêu cầu người bệnh cười. Nếu khuôn mặt bị lệch rõ rệt, cần nghĩ đến nguy cơ đột quỵ.

2. Yếu hoặc tê một bên tay, chân

Người bệnh có thể:

Không nhấc được một tay.
Cảm giác tê hoặc yếu một bên cơ thể.
Đi lại khó khăn.

Đây là dấu hiệu cần được xử trí khẩn cấp.

3. Nói khó hoặc nói ngọng

Các biểu hiện thường gặp:

Nói không rõ.
Khó phát âm.
Không hiểu lời người khác.
Không thể diễn đạt ý muốn.

4. Đột ngột mất thị lực hoặc nhìn mờ

Người bệnh có thể:

Nhìn mờ.
Nhìn đôi.
Mất thị lực một bên mắt hoặc cả hai mắt.

5. Đau đầu dữ dội bất thường

Đặc biệt nếu cơn đau:

Xuất hiện đột ngột.
Rất dữ dội.
Kèm buồn nôn hoặc nôn.
Không giống các cơn đau đầu trước đây.

Đây có thể là dấu hiệu của đột quỵ xuất huyết não.

6. Chóng mặt, mất thăng bằng

Người bệnh có thể:

Đi loạng choạng.
Mất phối hợp động tác.
Không đứng vững.

7. Lú lẫn hoặc mất ý thức

Một số người:

Không nhận biết được người thân.
Không hiểu câu hỏi.
Ngất hoặc giảm ý thức.

8. Khó nuốt

Người bệnh có thể:

Nuốt nghẹn.
Ho khi uống nước.
Dễ sặc.

Đây cũng là triệu chứng thường gặp sau đột quỵ hoặc trong giai đoạn khởi phát.

Quy tắc FAST giúp nhận biết đột quỵ

FAST là phương pháp đơn giản giúp nhận biết sớm đột quỵ:

F – Face (Khuôn mặt)

Quan sát xem mặt có bị lệch hay méo không.

A – Arm (Cánh tay)

Yêu cầu người bệnh giơ hai tay. Nếu một tay rơi xuống hoặc không nâng được, cần nghi ngờ đột quỵ.

S – Speech (Lời nói)

Kiểm tra xem người bệnh có nói khó, nói ngọng hoặc không hiểu lời nói hay không.

T – Time (Thời gian)

Nếu có bất kỳ dấu hiệu nào ở trên, hãy gọi cấp cứu và đưa người bệnh đến bệnh viện ngay lập tức.

Cần làm gì khi nghi ngờ đột quỵ?

Bạn nên:

Gọi cấp cứu ngay.
Ghi nhớ thời điểm bắt đầu xuất hiện triệu chứng.
Đặt người bệnh nằm nghiêng nếu có nôn.
Nới lỏng quần áo.
Theo dõi nhịp thở.

Không nên:

Tự ý cho uống thuốc.
Cho ăn hoặc uống nước.
Cạo gió, châm kim đầu ngón tay hoặc áp dụng các mẹo dân gian.
Chờ triệu chứng tự hết.

Cách phòng ngừa đột quỵ

Để giảm nguy cơ đột quỵ, hãy:

Kiểm soát huyết áp.
Duy trì cân nặng hợp lý.
Kiểm soát đường huyết.
Kiểm tra mỡ máu định kỳ.
Ăn nhiều rau xanh và trái cây.
Hạn chế muối.
Tập thể dục ít nhất 150 phút mỗi tuần.
Không hút thuốc.
Hạn chế rượu bia.
Khám sức khỏe định kỳ.

Những sai lầm thường gặp

Nghĩ rằng người trẻ không bị đột quỵ

Thực tế, đột quỵ có thể xảy ra ở cả người trẻ, đặc biệt khi có các yếu tố nguy cơ như béo phì, hút thuốc, tăng huyết áp hoặc bệnh tim.

Chờ triệu chứng tự khỏi

Mỗi phút trôi qua đều có thể làm tăng tổn thương não. Người bệnh cần được đưa đến bệnh viện càng sớm càng tốt.

Tin vào mẹo dân gian

Các biện pháp như cạo gió, chích máu đầu ngón tay hay bấm huyệt không có bằng chứng khoa học giúp điều trị đột quỵ và có thể làm chậm thời gian cấp cứu.

Câu hỏi thường gặp

Đột quỵ có xảy ra khi đang ngủ không?

Có. Một số trường hợp đột quỵ xảy ra trong lúc ngủ và chỉ được phát hiện khi người bệnh thức dậy với các triệu chứng bất thường.

Người trẻ có nguy cơ đột quỵ không?

Có. Mặc dù nguy cơ tăng theo tuổi, người trẻ vẫn có thể bị đột quỵ nếu có các yếu tố nguy cơ hoặc một số bệnh lý nền.

Đột quỵ và nhồi máu cơ tim có giống nhau không?

Không. Đột quỵ xảy ra ở não, trong khi nhồi máu cơ tim xảy ra do tắc mạch vành nuôi tim.

Sau đột quỵ có thể hồi phục hoàn toàn không?

Khả năng hồi phục phụ thuộc vào mức độ tổn thương não, thời gian được cấp cứu và quá trình phục hồi chức năng. Điều trị càng sớm thì tiên lượng thường càng tốt.

Kết luận

Nhận biết sớm dấu hiệu đột quỵ có thể giúp cứu sống người bệnh và giảm nguy cơ tàn tật lâu dài. Khi phát hiện các biểu hiện như méo miệng, yếu liệt tay chân, nói khó hoặc mất thăng bằng, hãy gọi cấp cứu ngay và đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất.

Bên cạnh đó, việc duy trì lối sống lành mạnh, kiểm soát huyết áp, mỡ máu, đường huyết và khám sức khỏe định kỳ là những biện pháp quan trọng giúp phòng ngừa đột quỵ hiệu quả.